Verzuim in zicht - inzicht in verzuim

Inzicht in verzuim
11-01-2010    Redactie    Nieuwsarchief

Jeanet Pijfers, Ministerie OCW

Inleiding Hoe meer we weten over schooluitval, hoe gerichter we het kunnen bestrijden. Wie valt uit, waarom en wanneer? Met de komst van het onderwijsnummer (BRON) zijn er volledige en betrouwbare gegevens : landelijk, regionaal, per school/instelling en per gemeente. Ministerie van OCW volgt de resultaten, houdt continu bij wat wél werkt en wat niet en stuurt bij op resultaat.

Verzuim en spijbelen zijn vaak een eerste indicatie van schooluitval. Jongeren met een startkwalificatie op zak staan sterker in de maatschappij en hebben meer kans om een goed betaalde baan te vinden. Om ervoor te zorgen dat alle jongeren zover komen bestaat in Nederland de leer- en kwalificatieplicht. Kinderen hebben het recht en de plicht onderwijs te volgen zodat ze gekwalificeerd de arbeidsmarkt op kunnen. Bij eerste tekenen van ongeoorloofd verzuim is het erg belangrijk dat de school optreedt tegen de leerling en evt. zijn ouders. In de praktijk blijkt dat niet alle scholen een sluitende aanpak van verzuim toepassen. Een tijdige aanpak van verzuim, vaak door een persoonlijke benadering van de leerling, kan echter voorkómen dat leerlingen definitief afhaken.

Wat is de regelgeving rondom het melden van verzuim?

Op 1 augustus 2009 is het wetsvoorstel verzuimmelding in werking getreden. Het wetsvoorstel regelt een paar zaken. In de eerste plaats zijn alle VO- en MBO-instellingen met ingang van 1 augustus 2009 verplicht om het verzuim te melden op het Digitaal Verzuimloket van Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO voorheen de IB-Groep). Tenslotte is melden van verzuim met ingang van 1 augustus 2009 verplicht na ongeoorloofde afwezigheid van 16 uren les- of praktijktijd in een periode van vier weken. Dat is ongeveer gelijk aan 3 dagen afwezigheid. Daarnaast maakt OCW wetgeving eenvoudiger en is bezig met de harmonisatie van meldtermijnen binnen de diverse onderwijswetten. Deze wet moet per 1 augustus 2010 in werking treden.

Instrumenten en producten

Het is belangrijk dat verzuim integraal en adequaat wordt aangepakt door scholen en instellingen. OCW heeft een aantal instrumenten en producten ontwikkeld en nog in ontwikkeling die inzicht geven in kwantitatieve en kwalitatieve gegevens over verzuim en voortijdig schoolverlaten:

Het Digitaal Verzuimloket

Om het melden en registreren van verzuim makkelijker te maken voor scholen en instellingen zijn ministerie van OCW en DUO begonnen met een 1-loketaanpak. Scholen moeten sinds 1 augustus 2009 verzuim melden via het Digitale Verzuimloket. Meldingen van verzuim gaan allemaal via DUO naar de woongemeente van de leerling die verzuimt. Omdat meldingen via dit loket gaan, heeft de onderwijsinstelling voor het melden niet meer te maken met allerlei verschillende gemeenten die mogelijk hun eigen procedures en formulieren hebben voor de verzuimmelding. Alle meldingen verlopen nu via een vast stramien. De leerplichtambtenaar of de RMC-begeleider kan het verzuim na melding in overleg met de school in behandeling nemen. De docent of de mentor is uiteraard verantwoordelijk voor de eerste signalering van verzuim en dient dit te melden via het systeem wat de school daarvoor hanteert.

Tijdens de  overleggen/bezoeken die de accountmanagers VSV met/aan de scholen hebben/brengen, wordt altijd gevraagd naar de ervaringen binnen de school of instelling met het digitale verzuimloket. Wat blijkt is dat men lang niet altijd op de hoogte is van het bestaan van het Digitaal Verzuimloket, laat staan van de bovengenoemde wettelijke verplichting of de mogelijkheid om meerdere medewerkers te autoriseren voor het loket èn de mogelijkheid om gegevens van het afgelopen jaar in te zien op het zakelijke portaal, over het meldgedrag van de eigen school, het verzuim van de leerlingen en de afhandeling door de gemeente.

Maandcijfers

Naast de informatie over in- en uitschrijvingen (periodieke leveringen) die DUO maandelijks verstrekt worden er ook maandelijks verzuimrapportages samengesteld. Deze kunnen voor u van belang zijn om het huidige beleid bij te stellen of om nieuw beleid te ontwikkelen. Verzuimgegevens zijn op drie niveaus beschikbaar: zowel per individuele school, per gemeente als op het niveau van de RMC-regio (contactgemeente). De rapportages zijn te downloaden via de beveiligde site van DUO. U kunt ze vinden via het menu-item ‘Uitwisselen bestanden’ en vervolgens ‘Ophalen bestanden’. Iedere maand staan hier nieuwe rapportages klaar. Een rapportage is 60 dagen beschikbaar. De rapportages zijn alleen beschikbaar als uw school en/of uw gemeente aangesloten is op het verzuimloket. Mocht u zelf geen toegang hebben tot de beveiligde site van DUO, dan kunt u contact opnemen met de beheerder van de beveiligde site van uw school en uw gemeente. Er zijn twee typen rapportages:

  • Rapportages verzuim
    Deze rapportage geeft een overzicht van meldingen van (kortdurend) verzuim die door uw instelling zijn gedaan via het loket aan de woongemeente van de deelnemer. De rapportage geeft tevens aan hoe het met de actualiteit in BRON gesteld is. De actualiteit van BRON wordt bepaald door de snelheid waarmee mutaties die zich voordoen in de deelnemersadministratie worden doorgegeven aan DUO.
    De rapportage voor de gemeente geeft een overzicht van meldingen van (kortdurend) verzuim van deelnemers die in de gemeente wonen. Ook geeft deze rapportage inzicht in de voortgang van de afhandeling van deze verzuimgevallen.
  • Rapportages absoluut verzuim (VSV)
    Het is de bedoeling dat er maandcijfers beschikbaar komen over absoluut verzuim. Dit product is nog in ontwikkeling maar komt in het eerste kwartaal van 2010 beschikbaar.

VSV-Verkenner

In de VSV-Verkenner zijn cijfers per regio, gemeente en onderwijsinstellingen in kaart gebracht. Met de VSV-Verkenner kunt u, over meerdere schooljaren, de regio´s of onderwijsinstellingen onderling met elkaar vergelijken.

VSV-cijfertabellen

VSV-cijfertabellen laten gegevens op landelijk, regionaal en gemeentelijk niveau zien en worden digitaal beschikbaar gesteld in verschillende vormen (bv. word, pdf, html etc.).

VSV-Atlas

De tweede editie van de VSV-Atlas bevat definitieve cijfers over het schooljaar 2007-2008, de ontwikkeling ten opzichte van het schooljaar 2005-2006 en geeft een kijkje achter de schermen van de VSV-cijfers. Het laat de resultaten zien op zowel (inter-)nationaal, regionaal en schoolniveau en biedt een schat aan informatie over de achtergrondkenmerken. De informatie uit deze Atlas kan gebruikt worden als hulpmiddel in de aanpak van schooluitval in uw regio, gemeente of onderwijsinstelling; waar is bijsturen nodig, waar liggen kansen en wat kunnen we leren van elkaar?

U kunt alle gegevens ook terugvinden op www.aanvalopschooluitval.nl.

Bewustwording in de praktijk

Het is belangrijk dat verzuim integraal en adequaat wordt aangepakt door scholen en instellingen. Alleen dan kunnen we met elkaar het aantal voortijdige schoolverlaters terugdringen. Het ministerie van OCW brengt daarom het belang van melden en registreren van verzuim binnenkort actief onder de aandacht via websites en vakbladen. Ook wordt een (digitale) uitgave verspreid met daarin feiten, achtergrondinformatie, veelgestelde vragen en praktijkvoorbeelden voor de aanpak van verzuim. Actuele informatie is te vinden onder thema verzuim via www.aanvalopschooluitval.nl.

Voor vragen kunt u contact opnemen met uw accountmanager Jeanet Pijfers, a.a.j.pijfers@minocw.nl of 06 29571012. 


1 BRON vormt de basis van het convenant voortijdig schoolverlaten. Hoe volledig BRON ook is, over enkele specifieke groepen onderwijsvolgenden zijn geen gegevens beschikbaar. Dit betekent dat een kleine groep jongeren wordt meegeteld als VSV-er terwijl deze formeel geen VSV-er is.

2 Een startkwalificatie is een havo of vwo-diploma of een diploma vanaf niveau 2. En vmbo-diploma wordt dus niet gezien als een startkwalificatie.