Voor veel overbelaste jongeren is het een opluchting als het herkend wordt

Pieter Sanders
11-10-2012    Redactie    Nieuwsberichten

Pieter Sanders, directeur van het Ster College van het ROC Eindhoven.

Met een zucht laat Pieter Sanders, werkstroomtrekker van de programmalijn ‘Overbelaste Jongeren’ en directeur van het Ster College van het ROC Eindhoven, een polsdik dossier op de tafel voor hem vallen. ‘Voor mijn gevoel is dit de moeilijkste groep onder de schoolverlaters omdat er in veel gevallen sprake is van meervoudige problemen. En je komt ze overal tegen. In het voortgezet onderwijs net zo goed als op het MBO. Met elkaar hebben ze gemeen dat het vaak begint met vreemd gedrag in de klas. Slechte punten, herhaalde afwezigheid, kleine criminaliteit of ziekte en overspannenheid zijn andere kenmerken. Oorzaken zijn er vele: gedrag, een slechte studie- of loopbaankeuze, persoonlijke sores. Waarbij er geen sprake is van automatismen. Een ADHD-er kan meervoudige gedragsproblemen hebben en toch niet overbelast zijn.

 

Ook de duur van de overbelastheid kan sterk verschillen, is zijn ervaring. ‘Bij de ene student boek je snel resultaat, bij de andere duurt het langer. Veelal kost het toch wel tussen een half jaar en een jaar om zo’n leerling weer goed op de rails te krijgen. De meeste overbelaste jongeren lopen er niet mee te koop. Het is voor hen vaak een opluchting als het herkend wordt.’ In de huidige aanpak bespeurt Sanders verschil in opvang tussen Helmond en Eindhoven zoals het beoordelen of iemand in aanmerking komt voor externe rebound door één plaatsingscommissie. ‘Gelukkig zijn er ook veel overeenkomsten. Zo proberen beide in eerste instantie de probleemjongeren binnen de deuren van de school op te vangen. Helaas is het af en toe nodig om jongeren een externe time out te geven.’

De werkstroomtrekker weet dat op dit punt een krachtproef op hem wacht. Er komt minder geld voor opvangvoorzieningen beschikbaar en daarnaast doet het Passend Onderwijs zijn intrede. Dit houdt in dat scholen voor hun overbelaste jongeren binnen de bestaande setting een uitweg moeten zoeken. ‘Ik denk dat de druk op het onderwijs hierdoor groter wordt. Vooral op de VO scholen.’ Sanders heeft wel ideeën hoe deze uitdaging te ondervangen. ‘Je kunt uitvallers onderbrengen in een speciaal klasje binnen het regulier onderwijs. Zodat je kunt werken aan de problemen maar de band met het bestaande onderwijs toch intact blijft. Het is cruciaal dat je zulke jongeren binnen de schoolmuren houdt, want als ze eenmaal weg zijn is het vaak voorgoed. Ik denk dat er binnen het MBO in onze regio plaats is voor meerdere van zulke klasjes.’

Sociale prikkels

Op de ROC campus aan de Sterrenlaan ziet hij daarnaast hoe je met goede preventie ook een heel eind kunt komen. ‘Een van de ideeën zou kunnen zijn een soort combinatie van opvang en onderwijs op te zetten. Twee dagen in de week wordt er gewerkt aan de specifieke problemen waar de overbelaste jongere mee zit, de rest van de tijd werkt hij gewoon aan zijn studie.’ Uit cijfers blijkt dat de doelgroep waar Sanders de scepter over zwaait na jaren van stijging de laatste tijd afneemt. Effectief optreden van de reboundvoorzieningen in samenwerking met VO- en MBO-scholen is daar debet aan. In Eindhoven telde deze categorie vorig jaar 300 leerlingen, in Helmond 53. ‘We willen dat aantal de komende jaren fors terug gaan dringen. Dat betekent wel dat we een trend van jaren moeten zien te doorbreken. Jongeren leven in een maatschappij die steeds meer van ze eist en die steeds complexer wordt. Multimedia, veel sociale prikkels, vroeg studiekeuzes moeten maken, ouders die scheiden, verslavingen, het heeft allemaal zijn weerslag op de jeugd. Procentueel vallen er nu ook meer scholieren uit dan pakweg 30 jaar terug. Maar je kunt niet altijd de samenleving de schuld geven.’

Sanders staat aan het begin van een nieuwe route. ‘Mijn eerste stap zal zijn me goed in te lezen en veel te praten met de mensen die met VSV bezig zijn. Binnen het ROC werken we nu in een overzichtelijke structuur met kleinschalige onderwijsteams. Het zou mooi zijn als al die teams in hun aanpak ook een plekje voor de doelgroep overbelaste jongeren gaan inbouwen. Het moet voor hen toch behapbaar zijn ze in voorkomende gevallen een tijdelijke of gedeeltelijke time aan deze jongeren kunnen aanbieden. Hoe meer die teams op dit punt kunnen doen, hoe beter. En het lijkt me ook prima als we VSV geld inzetten voor samenwerkingsprojecten met het VO.’